Делан Йозанаш: Ӏебархошка
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-21T23:40:15.687774+00:00

Делан Йозанаш

Делан Йозанаш

1. Ӏебархошка

Ӏебархошка

Ӏебархошка

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

яздина кехат

Дешхьалхе

Шайна еш йолу дуьхьало алсамъяларна, Ӏийсах тешарх дӀакъаста дагахь йолчу цхьана динан тобане хьажийна дара Ӏебархошка яздина кехат. Яздархочо уьш церан тешарехь иракарахӀиттабо, Дала леррина къобалвина Ӏийса бакъдолу а, тӀаьххьара а Дала гучудаьккхинарг дуй чӀагӀ а деш. Цо дуьйцуш кхо бакъдерг ду: 1) Ӏийса Делан даим вехаш волу КӀант ву. Ша лайначу баланашкахула стигаларчу Дена муьтӀахь хила Ӏемира Иза. Делан КӀант хилча, хьалхарчу бертан[1] пайхамарел а, маликел а, Мусал шел а лакхара ву Ӏийса. 2) Дала билгалдаьккхира, Ӏийса массо а ханна динан да ву аьлла. Цундела Иза хьалха бинчу бертан динан дел лакхара ву. 3) Ӏийса бахьана долуш, Цунах тешаш верг къинах а, кхерарх а, валарх а кӀелхьарваьккхина ву. Ткъа динан коьрта да волчу Ӏийсас бакъдолу кӀелхьардаккхар ло. Ӏебархойн динан гӀиллакхаш а, дийнатийн сагӀанаш а бакъдолчун ӀиндагӀ бен дацара.

Исраилхойн исторехь хиллачу цхьаболчу цӀеяханчу нехан тешаран масалш тӀе а тухуш (11-гӀа корта), яздархочо иракарахӀиттабо дешархой, кхидӀа а тешаме хилийтархьама. Ӏийсага а хьоьжуш, тешаме хила безаш бу уьш, шайна тӀехь мел болу баланаш а, Ӏазапаш а ловш, чаккхе тӀеяллалц. Тептаран чаккхенехь цхьаболу хьехамаш а, дӀахьедарш а ду.

1

Шен КӀантехула долу Делан дош

1^1Хьалха Дала дукхазза а, тайп-тайпана а дийцина вайн дайшка пайхамаршкахула, 2ткъа кху тӀаьхьарчу деношкахь Шен КӀантехула дийцина Цо вайна. Дерриге а кхочун долу Цуьнан КӀант ву дӀахӀоттийна. Цуьнгахула массо хӀума а кхоьллина+. 3КӀант Делан сийлаллин нур а, Делан билггал долу васт а ду. Шен нуьцкъалчу Дашца дерриг а латтадо Цо. Шегахула адамаш къинойх а цӀандина, стигалшкахь Веза Воккхачунна аьтту агӀор охьахиина Иза+.

Делан КӀант маликел а лакхара ву

4Цунна тиллина цӀе маликашна тиллинчул лакхара хиллал, царал лакхара ву Иза+. 5+ХӀунда аьлча Маликех хьаьнга аьлла Дала:

«Хьо Сан КӀант ву,
тахана Хьан Да хили Сох»?

Кхин а:

«Со Цуьнан Да хир ву,

Иза Сан КӀант а хир ву?»+

6+Шен дуьххьарлера Доьзалхо дуьнен чу воккхуш, Дала элира:

«Делан массо а маликаш Цунна хьалха охьатаьӀийла»+.

7+Маликех лаьцна Цо аьлла:

«Дала Ӏаьнарх Шен маликаш до,
цӀеран алунех Шен ялхой бо»+.

8+КӀантах лаьцна Цо аьлла:

«Хьан олаллин гӀант, Дела, абаденналц лаьтта,
Хьан паччахьалла нийсонан паччахьалла ду.
9Хьуна бакъдерг дезна, ткъа харцо ца езна,
цундела Дала, Хьан Дала,
къобалвеш тӀедутту даьтта санна,
Хьан накъосташна чул
Хьуна алсам хазахетар делла»+.

10+Кхин а аьлла Дала: «Веза Эла, Ахь юьхьанца латта кхоьллина,

Хьайн куьйгашца стигалш йина.

11Уьш дӀадевр ду, ткъа Хьо вуьсур ву.

Уьш дерриг а, бедарш санна, тишлур ду.

12ТӀеюху хӀума санна, Ахьа дӀахьарчор ду уьш,
тӀаккха уьш, бедар санна, хуьйцур ду.

Амма Хьо цкъа а хийцалур вац,

Хьан дахар чекх а дер дац»+.

13+Маликех хьаьнга а, маца а аьлла Дала:

«Охьахаа Суна аьтту агӀор,

Аса Хьан мостагӀий Хьан когашка охьабахккалц»+?

14Далла гӀуллакх деш долу синош дац ткъа маликаш, кӀелхьардовлар кхочун долчарна гӀуллакх дан дахкийтина дац ткъа уьш+?

2

Сийлахь кӀелхьардовлар

2^1Цундела ваьшна хезначунна къаьсттина чӀогӀа тидам тӀебохуьйтуш хила деза вай, тешарх хера ца довлархьама. 2Нагахь маликашкахула аьлла дош чӀогӀа а хилча, муьлххачу зуламна а, лацадогӀарна а таӀзар деш а хилча, 3таӀзарх муха девр ду вай, оццул сийлахьчу кӀелхьардовларх ца дашахь? И кӀелхьардовлар цкъа хьалха Везачу Эло дӀакхайкхийра, цул тӀаьхьа Иза хезнаболчара иза бакъ хилар вайна чӀагӀдира. 4И дерриге а тамашийначу хиламашца а, билгалонашца а, тайп-тайпанчу ницкъашца а Дала тӀе а чӀагӀдира, Шен лаамца Шен Са дӀаса а даржош+.

КӀелхьардовларан баьчча

5Маликийн дола ца даьккхина Дала вай дуьйцуш долу хиндолу дуьне+. 6+Мелхо а, Делан Йозанашкахь цхьанхьа цхьаммо тоьшалла дина:

«Стаг мила ву, Хьан цуьнан бала кхача?

Адаман кӀант мила ву, Ахьа цуьнан гӀайгӀа бан?

7Цхьана ханна маликашна хьалха лахви Ахьа иза.

Юха, сийлаллин таж а делла, вазвина иза[*].

8Дерриг а цуьнан когашка охьадилли Ахьа».

Дерригенна а тӀехь цуьнга олалла дайтича, Дала цуьнан кара ца дерзош хӀумма а ца дитина. Ткъа цкъачунна тхуна ца го дерриг а цуьнан карахь хилар+. 9Амма тхуна гург Ӏийса ву. «Цхьана ханна маликашна хьалха лахвина» вара Иза, ткъа хӀинца, Ӏожалла тӀеэцарна, «сийлаллин таж а делла, вазвина ву Иза». Иза иштта лелла, Дала маьхза дина дика бахьана долуш, дерриге а адамийн дуьхьа кхалхархьама+. 10ХӀунда аьлча дерриг а Шен дуьхьа а, дерриг а Шегара а Долчунна товш дара, дукхахберш сийлаллина тӀебоьдучу новкъахула а буьгуш, уьш кӀелхьарбохуш волу Баьчча баланех чекхваккхар+.

11Нах базбеш Верг а, базбеш берш а Цхьаннах схьабевлла бу, цундела Цунна эхь ца хета царах вежарий ала+. 12+Цо боху:

«Хьан цӀе Сайн вежаршна кхайкхор ю Аса,

Хьуна хастам бийр бу Аса динан гуламе баьхкинчарна хьалха»+.

13+Кхин а боху Цо:

«Со Цунах дегайовхо йолуш хир ву».

Кхин а:

«ХӀара Со а, Дала Суна делла бераш а ду»+.

14И бераш дилханах а, даьӀахкех а лаьтташ ма-хиллара, Иза а хилира уьш санна, Шен кхалхарца Ӏожаллина тӀехь ницкъ болу иблис эшорхьама а,+
15Ӏожаллех кхоьруш, дерриге а шайн дахарехь лоллехь баьхкинарш паргӀатбахархьама а. 16+ХӀунда аьлча, гуш ду-кх, маликашна гӀо ца до Цо, амма ИбрахӀиман тӀаьхьенна гӀо до. 17Цундела дерригенна а тӀехь Шен вежарех тарвала везаш вара Иза, Далла хьалха къинхетаме а, тешаме а динан коьрта да хилархьама. Иштта а хилла, адамийн къиношна гечдайта таро яра Цуьнан+. 18Ша, зен а зийна, баланаш хьегна дела, зуьйш болчарна гӀо далур ду Цуьнга+.

3

Ӏийса Мусал а сийлахь ву

3^1Иштта, вежарий, шу Делан долахь дерш а, стигалахь долчун дакъа кхочурш а ду. Цундела Делан Векал а, вайн динан коьрта Да а волу Ӏийса дагахь латтавелаш. 2+Ша ДӀахӀоттийначунна тешаме вара Иза, Делан цӀентӀехь Муса тешаме ма-хиллара+. 3Ӏийса Мусан чул а боккха ларам болуш хилла, цӀа дийриг ша дечу цӀийнан чул боккха ларам бан хьакъ ма-хиллара. 4ХӀунда аьлча муьлхха а цӀа цхьаммо деш ду, ткъа дерриг а динарг Дела ву. 5Делан дерриге а цӀийнехь тешаме ялхо санна вара Муса. Хинйолчу заман чохь эр долчух тоьшалла дора цо+. 6Амма Дала леррина Къобалвинарг Делан цӀентӀехь куьйгалла деш волу тешаме КӀант ву. Ткъа Цуьнан цӀа вай ду, нагахь вай доьналлица а, тешарца а ваьш сатуьйсучунна тӀехь латтахь.

Делан синтем

7+Цундела, Делан Сино ма-аллара:

«Тахана, нагахь шуна Цуьнан аз хазахь,

8дуьхьал ма довлалаш,
яьссачу арахь шаьш зуьйчу хенахь хамталла еш ма-хиллара.

9Шун дайша Со зийра цигахь,
шовзткъа шарахь Аса мел динарг шайна гиннашехь.

10Цундела, царна оьгӀаз а вахана, Аса элира:

„Гуттар а шайн дегнашкахь тилабелла бу уьш,

Сан некъаш ца девзина царна“.

11Цундела Сайн оьгӀазаллица Ас чӀагӀо йира,
синтем лур бу аьллачу метте кхочур бац уьш аьлла»+.

12Иштта, хьовсалаш, вежарий, шайна юкъахь цхьаннан а мекара а, тешар доцу а дог ма хилийталаш, дийна волчу Делах шаьш дӀа ца къастийтархьама. 13Амма хӀора дийнахь, вовшашна хьехамаш а беш, динехь чӀагӀлолаш, «тахана» ала йиш мел хуьлу, хьарамчу хӀуманах Ӏеха а велла, шух цхьаннан дог юха ца далийта. 14Дала леррина Къобалвинчун декъахой ду вай, нагахь юьхьанца хилла долу шеко йоцуш хилар чекхдовллалц вайца хилахь.

15+Делан Йозанашкахь аьлла ду:

«Тахана, нагахь шуна Цуьнан аз хазахь,
дуьхьал ма довлалаш,
яьссачу арахь шаьш зуьйчу хенахь хамталла еш ма-хиллара»+.

16+Делан аз хезнехь а, хамталла йинарш муьлш бара? Мусас Мисар-махкара массо а арабаьхначарна юкъахь бацара уьш+? 17Хьанна оьгӀазвахана вара Дела шовзткъа шарахь? Къинош а летийна, яьссачу арахь шайн даьӀахкаш охьаехкинчарна ваханерий те Иза оьгӀаз+? 18Ла ца доьгӀначарна бен, кхин хьанна дуьхьал аьлла Дала, уьш «синтем лур бу аьллачу метте кхочур бац»+? 19Иштта вайна го, шайн цатешар бахьана долуш, Дала лучу синтеме уьш кхочург цахилар+.

4

4^1Дала, Ша синтем лун болчу метте кхачор ду аьлла, йина чӀагӀо хӀинца а йолуш ю, цундела ларлойла вай шух цхьаъ тӀаьхьа ца висийта+. 2Исраилхошна санна, вайна а бовзийтина Делан хаза кхаъ. Амма иза хезначара цу тӀе тешар ца тоьхна, цундела царна пайда ца бина хазачу кхоо. 3+Цу хазачу кхоах тешна долу вай кхочур ду Дала синтем лучу метте, хӀунда аьлча Цо аьлла:

«Цундела Сайн оьгӀазаллица Ас чӀагӀо йира,
синтем лур бу аьллачу метте кхочур бац уьш аьлла».

Цо иза аьлла, дуьне кхолладеллачу хенахь дуьйна Шен болх чекхбаьлла боллушехь+. 4+Делан Йозанашкахь цхьана меттехь ворхӀалгӀачу дийнах лаьцна иштта аьлла:

«Цу дийнахь, Ша мел динчу гӀуллакхех паргӀат а ваьлла, Дала садаьӀира»+.

5+Кхин а аьлла Цо хьалха хьахийначу меттехь: «Синтем лур бу аьллачу метте кхочур бац уьш»+. 6Иштта, цхьаберш Дала лучу синтеме кхочур бу, ткъа хаза кхаъ хьалха хезна болу вуьш цига кхочур бац, шаьш ла ца догӀарна+. 7+Цундела Дала кхин цхьа де билгалдаьккхина, ткъа цунах Цо олу «тахана». Дуккха а хан яьлча, Даудехула Цо аьллера, лакхахь аьлла ма-хиллара:

«Тахана, нагахь шуна Цуьнан аз хазахь,
дуьхьал ма довлалаш»+.

8+Нагахь санна ЮшаӀа цу синтеме уьш кхачийнехьара, кхечу дийнах хӀумма а аьлла хир дацара+. 9Делан халкъана ворхӀалгӀачу дийнан синтем хӀетте а буьсу. 10+ХӀунда аьлча Дала лучу синтеме кхаьчнарг шен гӀуллакхех паргӀатваьлла, Дела Шен гӀуллакхех паргӀат ма-валлара. 11Иштта оцу синтеме кхача хьовсур вай, цхьа а, вочу масалх пайда а эцна, ла ца догӀарна Делах ца къастийта.

12Делан дош дийна а, ницкъ болуш а, шина агӀор ира долчу туьрал ира а ду. Иза вайна чукхочу, дагах ойланаш а, даьӀахкех тӀум а дӀа а къастош. Вайн лаамашна а, дагахь долчунна а кхел йо цо+. 13Чохь са долу хӀума цхьа а яц Делах къайлаяьлла, дерриг а ша ма-дарра схьадиллина ду Цуьнан бӀаьргашна хьалха. Цунна жоп лур ду вай+.

Ӏийса динан сийлахь коьрта Да ву

14Стигалшка хьала а ваьлла, Дела волчохь волу динан сийлахь коьрта Да, Делан КӀант Ӏийса ву вайн, цундела ваьш лелочу динехь леррина лелийла вай+. 15ХӀунда аьлча вайн динан коьрта Да кхетар ву вайгара йийлинчу ледарлонех: Иза лаьтта тӀехь волчу хенахь, вай санна, массо а тайпана зуьйш хилла, Цо къа ца латийнехь а+. 16Ӏийса вайн динан коьрта Да волу дела, вай майрра Делан паччахьан гӀантана улло даха йиш йолуш ду, Цуьнгара къинхетам а, дика а схьаэца, оьшучу хенахь ваьшна гӀо дайтархьама+.

5

5^1Нахана юкъара хоржуш волу муьлхха а динан коьрта да хӀоттаво адамийн дуьхьа Далла Ӏамал ян а, къинойх тайп-тайпана сагӀанаш даха а+. 2Динан коьрта да хӀума ца хуучу а, галбевллачу а нахаца кӀеда хила тарло, хӀунда аьлча иза ша а ву ледарлонийн карахь+. 3+Цундела нахана а, шена а тӀера даха деза цо сагӀанаш шаьш летийначу къинойх+. 4+Цхьа а шен лаамца хӀуттур вац динан коьрта да. Дала тӀекхайкхина хила веза иза, АхӀарон санна+.

5+Иштта Дала леррина Къобалвинчо а Ша тӀе ца эцна динан коьрта да хиларан бакъо. Дала аьлла Цуьнга:

«Хьо Сан КӀант ву,
тахана Хьан Да хили Сох»+.

6+Делан Йозанийн кхечу меттехь Дала боху:

«Гуттаренна а динан да ву Хьо

Малки-ЦӀадакъин даржехь»+.

7+Лаьтта тӀехь долчу Шен дахарехь Ӏийсас чӀогӀачу белхарца а, бӀаьрхишца а доӀанаш а, дехарш а дора Ша Ӏожаллех кӀелхьарваккха йиш Йолчуьнга. Далла дӀахезира Цуьнан доӀанаш, хӀунда аьлча Ӏийсан Деле болу ларам боккха бара+. 8Ша Делан КӀант хиллехь а, ерриге а лайначу халонашкахула Ӏемина Иза Далла муьтӀахь хила+. 9Кхачаме хилла, дӀахӀоттийна вара Иза, гуттаренна а кӀелхьардовларан хьоста хилира Цунах Цунна муьтӀахь болчарна массарна а+. 10Малки-ЦӀадакъин даржехь волу динан коьрта да ву аьлла, дӀакхайкхийра Иза Дала.

Динах юхаваларх ларвалар

11Кхунах лаьцна кхин дуккха а дара дийца, амма хала ду шуна иза тида, хӀунда аьлча шу хӀуманах иштта меллаша кхета+. 12+ХӀинцале а хьехамчаш хила дезаш дара шу, амма шуна юха а Ӏамо безаш бу Делан дешан дуьххьарлера хьехамаш. Шуна хӀинца а шура оьшу, чӀогӀачу кхачанан метта+. 13ХӀинца а шура юуш верг бакъдерг а, харцдерг а къасторан хьехам бевзаш вац, хӀунда аьлча иза бер долу дела. 14Делан дош довзарехь кхиъна болчу нахана лерина бу чӀогӀа кхача. Гуттара а шайн кхетамашца а, хьекъалца а лелаш, уьш Ӏемира дика а, вон а къасто+.

6

61-2Цундела Дала леррина Къобалвинчо хьехначух уггар аттаниг дита вай. Вайн ца деза кхин цкъа а хьехаман дух дӀахӀотто: къинах дӀакъастарх а, Делах тешарх а болу хьехам, хих чекхдовларх а, тӀе куьйгаш дахкарх а болу хьехам, веллачуьра денваларх а, гуттар а хин йолчу кхелах а болу хьехам. Тешарехь кхиинчарна лерина болчу хьехамна тӀе сихлойла вай++. 3Вай иза дийр ду, Дала вайна магийтахь.

4Йиш яц цкъа хазачу кхоан серло шайна тӀе кхеттарш, стигаларчу совгӀатан чам хиънарш, Делан Синан зовкх хьоьгуш дакъалаьцнарш,+
5Делан Дашо луш долу дика а, хин долчу дуьненан ницкъ а бевзинарш, 6тешарх дӀа а къаьстина, юха а Далла тӀеберзо. Уьш дохкобовларан некъа тӀе цхьаьнгге а ба̄халур бац, хӀунда аьлча цара юха а жӀарах дӀатуху Делан КӀант, массарна а хьалха Иза сийсаз а воккхуш.

7Кест-кеста шена тӀедогӀуш долу догӀа дӀа а худуш, ша лелош волчунна ялта луш долу латта Дала декъалдеш ду. 8+Ткъа баьӀаш а, къух а бен шена тӀехь ца кхуьу латта Дала неӀалт кхайкхорна герга ду. Чаккхенехь иза цӀаро дагор ду+.

9Иштта оха бахахь а, сан хьоменаш, тхо тешна ду шу дикачу новкъахь хиларх – и некъ кӀелхьардовларна тӀебоьду. 10ХӀунда аьлча нийса доцург дац Делехь. Цунна дицлур дац шун гӀуллакхаш а, аша Цуьнан нахана тохара а, хӀинца а гӀодарца Цуьнга гайтина болу безам а+. 11Тхуна лаьара, шух хӀораммо иштта шайн тӀедирзина хилар шаьш чекхдовллалц гойтийла, шун сатийсамаш кхочушхилийтархьама+. 12Мало еш а доцуш, шайн тешарца а, собарца а лур ду аьлларг схьаоьцучарах шу тера хила лаьара тхуна+.

Делан ваӀданаш хийцалург цахилар

13ИбрахӀимна Ша ваӀда дечу хенахь, Дала Шех дуй буура, Шел лакхара цхьа а воцу дела+. 14+Цо элира: «Аса хьо декъал а вийр ву, хьуна дуккха а тӀаьхье а лур ю»+. 15Собарца хьоьжуш а Ӏийна, Дала шена лур ду аьлларг схьаийцира ИбрахӀима. 16Наха шайл а доккхачу хӀуманах дуй боу, цу дуйно, аьлларг чӀагӀ а дой, муьлхха а къовсам дӀабоккху+. 17Цундела Дала а дуй биъна, Шен лаам хийцалур боцийла Ша ваӀда динарг кхочун долчарна дӀахаийта лууш+. 18Дала ваӀда а дина, Цо дуй а биъна. И ши хӀума хийцалур доцуш ду, Дала харцдерг дийца йиш йоцу дела. Цундела Дела волчу девдда дӀадахана долу вай чӀогӀа иракарахӀиттийна ду, Дала вайна еллачу дегайовхонна тӀехь латтархьама+. 19+И дегайовхо вайн синна онда а, тешаме а зӀе ю. Делан стигалийн цӀа чохь йолчу кирхьанна тӀехьа дӀайоьду иза+. 20+Оцу езачу меттиге вайл хьалха Ӏийса вахана, Малки-ЦӀадакъин даржехь гуттаренна а динан коьрта да а хилла+.

7

Веза Воккхачу Делан динан да Малки-ЦӀадакъа

7^1+Малки-ЦӀадакъа Шалейм-гӀалин паччахь а, Веза Воккхачу Делан динан да а вара. Паччахьашна тӀехь толам а баьккхина, цӀа вогӀуш волчу ИбрахӀимна дуьхьал а вахана, иза декъалвира Малки-ЦӀадакъас. 2Ша тӀамехь мел даьккхинчух уьтталгӀа дакъа цунна дӀаделира ИбрахӀима. Малки-ЦӀадакъин цӀе ши маьӀна долуш ю: цкъа-делахь, «нийсонан паччахь», шолгӀа-делахь «Шалейман паччахь», ткъа иза «машаран паччахь» бохург ду+. 3Делан Йозанаша хӀумма а ца боху цуьнан дех а, ненах а, гергарчу нахах а, цуьнан дахаран доладаларх а, чаккхенах а лаьцна. Делан КӀант санна, гуттаренна а динан коьрта да ву иза.

4Шуна го, шен тоьллачу хӀонсах уьтталгӀа дакъа ИбрахӀима делларг мел сийлахь ву. 5+Левин тӀаьхьенах болчу динан дайн бакъо ю халкъера цуьнан пайданах уьтталгӀа дакъа схьаэца, ИбрахӀимах схьабевлла шайн вежарий уьш боллушехь+. 6Малки-ЦӀадакъас, ша Левин тӀаьхьенах вацахь а, ИбрахӀимера уьтталгӀа дакъа схьа а эцна, Дала чӀагӀо йина волу иза декъалвира+. 7Шеко яц цхьаъ декъалвеш верг ша декъалвечул а лакхара хиларан. 8УьтталгӀа дакъа схьаоьцуш берш дуьнен чохь бехаш а, леш а болу нах бу, ткъа Малки-ЦӀадакъах – иза дийна ву аьлла. 9Ала мегар ду, уьтталгӀа дакъа схьаоьцуш волчу Левис ша а ИбрахӀимехула и уьтталгӀа дакъа делла. 10ХӀунда аьлча дуьнен чу валаза волу Леви шен ден ИбрахӀиман цӀийца вара, Малки-ЦӀадакъа цунна дуьхьалвеача.

11Левин тӀаьхьенах болчу динан дайшкахула халкъо кхачамалла схьаоьцуш хилча (ткъа цуьнга хьаьжжина, товрат-хьехамаш халкъана дӀабелла), Малки-ЦӀадакъин даржехь кхин динан да стенна оьшура, АхӀаронан даржехь а ца хуьлуш? 12Динан дайн тайпа хийцалуш хилча, Далла гӀуллакх муха дан деза дуьйцу хьехам а хийцабала безаш бу. 13Вай Вуьйцург кхечу тайпанна юкъавогӀуш ву, царах цхьа а сагӀа доккхучу кхерчана уллохь гӀуллакх деш ца хилла. 14Хууш ду, вайн Веза Эла ЯхӀудан тайпанах схьаваьлла хилар. Ткъа Мусас хӀумма а ца аьлла цу тайпанах болчу динан дайх лаьцна+.

Малки-ЦӀадакъин даржехь волу динан да

15Иза кхин а чӀогӀа билгалдолу, Малки-ЦӀадакъин даржехь кхин динан да гучуваьлча. 16Адамийн схьадовлар муха хила деза гойтучу парзашца хилла вац Иза динан да, хедар доцучу дахаран ницкъаца хилла ву. 17+ХӀунда аьлча Цунах лаьцна иштта аьлла:

«Гуттаренна а динан да ву Хьо

Малки-ЦӀадакъин даржехь»+.

18Цхьана агӀор хьалха тӀедиллина хилла парз дӀадоккху, иза ледара а, пайден доцуш а хиларна,+
19(Мусас беллачу товрат-хьехамо цхьа а хӀума кхачамалла йолуш ма ца дерзийна), вукху агӀор хӀинца вайна лучу дикачу сатийсамо вай Далла гергахьа кхачадо+.

20Дала чӀагӀо ярца хилла ду и гӀуллакх. Вуьш, цхьа а чӀагӀо ца еш, динан дай хиллехь а, 21+Ӏийса чӀагӀо ярца хилла, Цунах лаьцна иштта олуш хилча:

«Везачу Эло чӀагӀо йина,
ткъа цунна тӀера юха ца волу Иза:

„Гуттаренна а динан да ву Хьо“»+.

22Цунах гуш ду Ӏийса тоьллачу бертан закъалт хилар+.

23Динан дай дуккха а хилла, хӀунда аьлча Ӏожалло кхидӀа шайн гӀуллакх ца дойтура цаьрга. 24Ткъа Ӏийса гуттар а хиларна, динан дас санна Цо Далла гӀуллакх дар а хедар доцуш ду. 25Цундела Шегахула Далла тӀевогӀург Цуьнга кхоччуш кӀелхьарваккхало, хӀунда аьлча Иза гуттар а дийна ву, Цо доӀанаш дийр ду Ша кӀелхьарбохучарах+.

26Иштта динан коьрта да вайна оьшуш а ву: веза а, бехк боцу а, цӀена а, къинош летийначарах дӀакъастийна волу а, стигалал лакха хьалаваьккхина волу а+. 27+Динан вукху коьртачу дайн санна, хӀора дийнахь цкъа хьалха Шена тӀера, юха нахана тӀера сагӀанаш даха ца деза Цуьнан, хӀунда аьлча Цо гуттаренна а цкъа даьккхина сагӀа, Ша дӀа а велла+. 28Товрат-хьехамца динан коьрта дай кху дуьненан нах хӀиттабора, адамийн ледарлонаш церан елахь а. Ткъа товрат-хьехамал тӀаьхьа еанчу дуйнан чӀагӀоно динан коьрта да хӀоттийра гуттаренна а кхачаме вина волу Делан КӀант+.

8

Вайн динан коьрта Да волу Ӏийса

8^1+Вай дуьйцуш долчунна юкъахь коьртаниг хӀара ду: стигалшкахь Веза Воккхачун гӀантана аьтту агӀор Ӏаш динан коьрта Да ву вайн+. 2Адамо дина а доцуш, Везачу Эло динчу Делан бакъдолчу четар чохь динан коьрта Да ву Иза+.

3Динан муьлхха а коьрта да тайп-тайпана сагӀанаш даха дезаш ву, цундела вайн динан коьртачу Ден а хила деза сагӀина схьадан хӀума+. 4ХӀинца Иза лаьтта тӀехь вехаш хилча, Иза динан да хир вацара, хӀунда аьлча кхузахь болуш бу, товрат-хьехамо ма-бохху, сагӀанаш дохуш болу динан дай. 5+Цара Далла деш долу гӀуллакх кхузарчу четар чохь бен ца хуьлу[*]. И четар стигалахь долчун кепах тера бен дац, цуьнан ӀиндагӀ бен дац. Ткъа Мусага аьлла дара, иза Делан четар дан волавелча: «Ларлолахь, хьайна лам тӀехь гайтинчун кепах тера делахь дерриг а»+. 6Кхечу динан дайшка деллачул а Ӏийсага делла динан гӀуллакх лакхара хиларе терра, Цуьнан юкъарлонца Делаца бина керла барт а ширачу бартал гӀолехь бу, иза тоьллачу чӀагӀонашна тӀехӀоттийна болу дела+.

7Нагахь санна хьалха бина барт кхачамбацар доцуш хиллехьара, шолгӀаниг оьшур а бацара+. 8+Амма, нахана бехк а буьллуш, пайхамаро боху:

«ТӀекхочуш ду денош, – боху Везачу Эло, –
Аса Исраилан цӀийнаца а,
ЯхӀудан цӀийнаца а
керла барт бен долу+.

9Церан дай, куьг а лаьцна, Мисар-махкара арабохучу хенахь,

Аса цаьрца бина барт санна хир бац иза.

ХӀунда аьлча цара и Сан барт лар ца бира,
цундела со дӀавирзина царна тӀера, – боху Везачу Эло.

10Иштта барт бийр бу Аса Исраилан халкъаца,
хӀара денош дӀадевлча, – боху Везачу Эло. –
Айса тӀедуьллург церан кортош чу дуьллур ду,
церан дегнаш тӀехь яздийр ду Аса.
Со церан Дела хир ву,
ткъа царах Сан халкъ хир ду+.
11ХӀораммо а шен уллорачунна а,
шен вешина а хьоьхур дац:
„Веза Эла вовза“, – бохуш.
ХӀунда аьлча массарна а,
хьалдолчунна тӀера
къечунна тӀекхаччалц,
Со вевзар ву+.

12Цаьргара даьллачу вочунна Со къинхетаме хир ву,
церан къинош кхин дагадоуьйтур дац Аса».

13Цу бартах «керланиг» а аьлла, хьалха хилларг шира хилар гайтина Цо, ткъа ширделларг кестта дӀадолу.

9

Лаьтта тӀехь а, стигалахь а Далла Ӏамалъяр

9^1Хьалха бинчу бертан Далла Ӏамалъяран бакъонаш а, лаьтта тӀехь долу Делан цӀа а дара+. 2+Дина, дӀахӀоттийнера деза четар. Цуьнан хьалхарчу, «еза чоь» олучу декъехь стогар а, даздина баьпкаш тӀехь долу стол а яра+. 3+ШолгӀачу декъехь кирхьанна тӀехьа «уггар еза чоь» цӀе йолу чоь яра+. 4+Хаза хьожа йогӀу хӀума яго дашо кхерч а, гонах деши лаьцна бартбаран тӀорказ а дара цу чохь. ТӀорказна чохь кхачанийн буьртигаш чохь долу дашо пхьегӀа а, маргӀалш хецна хилла йолу АхӀаронан Ӏаса а, бартбаран экъанаш а яра+. 5+ТӀорказна тӀехула тӀемаш а даржийна, къинош дӀадохучу меттехь сийлаллин каруб-маликаш дара лаьтташ. ХӀинца и дерриг а ма-дарра дуьйцийла яц вайн+. 6+Цу кепара динчу четаран хьалхарчу цӀа чу Далла Ӏамал ян динан дай боьлху гуттар а. 7+ШолгӀачу цӀа чу шарахь цкъа динан коьрта да воьду. Цо шеца цӀий дахьа деза чувоьдуш, шена а, халкъо ца хууш летийначу къиношна а тӀера даьккхина долу+. 8Цу хӀуманца Делан Сино гойту Делан четар чу боьду некъ схьабиллина цахилар, хьалхара четар лаьтташ мел ду+. 9И четар хӀинцалерчу заманан билгало ю: совгӀаташа а, сагӀанаша а Далла Ӏибадат дечун дог цӀандан ца тарло,+
10уьш даарш а, маларш а кхехьарца а, дегӀан меженаш тайп-тайпана йиларца а доьзна бен цахиларна. И дерриг а парзаш, Дала массо а хӀума нисдаран зама тӀеяллалц, тӀедиллина дара+.

11Дала леррина Къобалвинарг веара, хӀинца хуьлучу диканийн динан коьрта да а волуш. Адамаша дина а доцуш, тоьллачу а, сов кхачаме а долчу четарх чекхвелира Иза (и четар кху дуьненара дац)+. 12Гезарийн а, эсийн а цӀий доцуш, Шен цӀий а Ӏанийна, цкъа Делан цӀийнан уггар езачу чоьнна чу а вахана, гуттаренна а вайна паргӀатдовлар даьккхина Цо. 13+Нагахь эсийн а, гезарийн а цӀийно а, дагийначу шинарин чимо а, шайна уьш тӀетоьхча, товрат-хьехамаша ма-бохху, бехбинарш цӀанбеш хилча,+
14цхьа а къа латийна воцучу, гуттар а долуш долчу Синехула Ша Далла цхьа а томмагӀа доцучу сагӀина дӀавеллачу Дала леррина Къобалвинчун цӀийно мел чӀогӀа цӀандийр ду вай Ӏожалла тӀейоуьйтучу гӀуллакхех, дийна волчу Далла лерина вайга Ӏамал яйтархьама+.

15Цундела Дала леррина Къобалвинарг Дала нахаца бинчу керлачу бертан Юкъарлонча ву, хьалхара барт бинчу хенахь наха летийна къинош дӀадаха Цо тӀеэцна Ӏожалла бахьана долуш, Дала лур ду аьлла дакъа нахе кхачийтархьама+.

16Нагахь весет[*] делахь, иза диначун кхалхар а дӀагайта дезаш ду, 17хӀунда аьлча весет стаг веллачул тӀаьхьа бен лелош дац. Иза бакъо йолуш дац, нагахь весет динарг дийна велахь. 18Цундела хьалха бина барт а цӀийца чӀагӀбина бара. 19+Товрат-хьехам тӀера парзаш дерриг а халкъана хьалха дӀа а дешна, хица эдина долу эсийн а, гезарийн а цӀий а, цӀен тӀаргӀа а, ярийн курс а, схьа а эцна, товрат-хьехаман тептарна а, халкъана а тӀе цинцаш туьйхира Мусас+. 20Цо элира: «Дала кхочушбе аьллачу бертан цӀий ду хӀара»+. 21+Иштта Делан четарна а, Далла Ӏамал ечу хенахь мел лелочу пхьегӀашна а тӀе цӀийн цинцаш туьйхира цо+. 22+Товрат-хьехаме хьаьжжина, дерриг а ала мегар долуш хӀума цӀийца цӀандеш ду, цӀий ца Ӏанийча, гечдар ца хуьлу+.

Дала леррина Къобалвинчун сагӀано къа дӀадоккху

23Стигалахь долчух тардина кхоьллинарг иштта цӀандан деза. Ткъа стигалахь дерг ша а хӀокхарал а тоьллачу сагӀанашца цӀандан деза+. 24ХӀунда аьлча Дала леррина Къобалвинарг билггала долчу уггар а Дезачух тардеш адамийн куьйгаша динчу Делан цӀа чу ца вахана, ткъа стигала хьалаваьлла, хӀинца вайн дуьхьа Далла хьалха хӀотта+. 25Дукхазза а Ша сагӀина дӀавала ца ваьлла Иза стигала хьала, хӀора шарахь а шен доцу цӀий а оьций, Делан цӀийнан уггар езачу чоьнна чу воьду динан коьрта да санна. 26Иза иштта хилча, дуьне кхоьлличхьана а дуьйна дукхазза а бала хьега дезар дара Дала леррина Къобалвинчун. Ткъа Иза тӀаьхьарчу заманахь цкъа веана Шех даьккхинчу сагӀанца адамийн къа дӀадаккха+. 27ХӀора адамна, цкъа вала а велла, юха кхелана хьалха хӀоттар тӀехь ма-хиллара,+
28+иштта Дала леррина Къобалвинчо а Ша цкъа сагӀина дӀавелла хилла, дуккха а адамийн къинош Шена тӀеэцархьама. Ткъа Иза шолгӀа, къинош дӀадаха а ца вогӀуш, Шега сатуьйсуш болчеран дуьхьа кӀелхьардахар тӀеэцархьама вогӀур ву+.

10

Ӏийсас даьккхина долу цхьа сагӀа гуттаренна а хилар

10^1Товратан хьехамаш хин долчу диканийн ӀиндагӀ ду, церан билггал долу васт а доцуш. Цундела хӀора шарахь гуттар а дохучу сагӀанашкахула цу товрат-хьехамийн Далла гергабогӀу нах кхоччуш хилийта ницкъ ца кхочу+. 2Кхечу тайпана хилча, цара и сагӀанаш дохур дацара, хӀунда аьлча цкъа къинах цӀан а белла, кхин шайн къинош туосалур дацара царна. 3Амма сагӀанаш дахарца хӀора шарахь а къинош дагадохкуьйту+. 4ХӀунда аьлча стерчийн а, бежалойн а цӀийно къинош дӀадохур дац.

5+Цундела дуьнен чу вогӀучу хенахь Дала леррина Къобалвинчо элира:

«СагӀанаш а, совгӀаташ а ца дийзи Хьуна,
амма Суна дегӀ кечди Ахьа+.
6Дийнаташ дагоран а,
къинойх долу а сагӀанаш ца тайна Хьуна+.
7ТӀаккха Ас элира: „Хьажахьа, со кийча ву,
товрат-хьехамийн тептар тӀехь суна лерина яздина ду.

Хьан лаам кхочушбан вогӀу Со, Дела“».

8Цкъа хьалха Цо боху: «Я сагӀанаш а, совгӀаташ а, я дийнаташ дагоран а, къинойх долу а сагӀанаш а Хьуна деза а ца дийзи, тан а ца тай» (товрат-хьехамаша иза тӀедуьллуш делахь а). 9Цул тӀаьхьа Цо тӀетуху: «Хьан лаам кхочушбан вогӀу Со». Хьалхарниг дӀадоккху Цо шолгӀаниг чӀагӀдархьама. 10Оцу лаамца даздина ду вай, Дала леррина къобалвинчу Ӏийсан дегӀ цкъа гуттаренна а сагӀина даларна+.

11+Муьлхха а динан да хӀора дийнахь Далла Ӏамал еш ву, цкъа а къинош дӀадахалур доцу цхьатерра сагӀанаш мосуьйттазза а дохуш+. 12+Ткъа Иза, гуттаренна а къинойх цхьа сагӀа а даьккхина, Далла аьтту агӀор охьахиъна[*],+
13Шен когашка Шен мостагӀий Дала охьабахккалц, хьоьжуш+. 14Цкъа даьккхинчу сагӀанца Цо гуттаренна а кхачаме бина базбеш берш.

15Цунах лаьцна Делан Сино а тоьшалла до вайна кху дешнашца:

16+«Иштта барт бийр бу Аса цаьрца,
хӀара денош дӀадевлча, – боху Везачу Эло. –
Айса тӀедуьллург церан дегнаш чу дуьллур ду,
церан кортош тӀехь яздийр ду Аса».

17+ТӀаккха Цо тӀетуху: «Церан къинош а, харцонаш а кхин дага а йохкуьйтур яц Аса»+. 18Ткъа къиношна гечдина хилча, царах сагӀанаш даха кхин ца оьшу.

Далла гергакхача дезар

19Иштта, вежарий, Ӏийсан цӀий бахьана долуш Делан стигалахь йолчу цӀийнан уггар езачу чоьнна доьналла долуш чудаха аьтто бу вайн+. 20Ӏийсас, Шен дегӀ сагӀина дӀадаларца, керла некъ схьабиллина вайна цига. Дийна волу Ӏийса Ша бу и некъ, ткъа и некъ Делан цӀийнан уггар езачу чоьнна дуьхьал оьллина долчу кирхьанах чекхболуш бу+. 21Иштта, сийлахь динан коьрта да стигалахь долчу Делан цӀенна тӀехь хӀоттийна ву вайн. 22+ЦӀеначу дагаца, чӀогӀачу тешарца Далла гергахьа кхочийла вай, цинцаш тохарца вайн дегнаш бехк тӀелацарх цӀан а дина, вайн догӀмаш цӀеначу хица а дилина+. 23Ваьш сатуьйсург чӀогӀа лардан деза вай, хӀунда аьлча ваӀда Динарг тешаме ву+. 24Вовшийн терго йойла вай, безамна а, дикачу гӀуллакхашна а ваьш иракара а хӀиттош. 25Вешан гуламаш дӀатосуш ма хуьлийла вай, цхьаболчара иза ма-дарра. Цул а вовшашна гӀо дойла вай, Везачу Элан де гергакхочуш хилар шайна мел ги, алсам а деш+.

26Вай, бакъдолчух дерг а хиъна, къинош ма-луъу летош хилча, къинах даккха сагӀа кхин ма ца дуьсу вайн+. 27+Дуьсург цхьаъ ду: хинйолу кхел а, Делан мостагӀий дӀакхоллу йолу цӀе а тӀеяре кхерамца хьежар+. 28+Муса-пайхамаран товрат-хьехамаш талхийнарг къинхетам боцуш вуьш ву, нагахь шиъ я кхоъ теш велахь+. 29+Ойла ел, мел чӀогӀа таӀзар дийр ду Делан КӀант емалвинчунна, Делаца бина барт чӀагӀбина а, ша вазвина а долчу цӀийн дозалла ца лериначунна, маьхза дика луш долу Делан Са сийсаздинчунна+? 30+Вайна хаьа, хӀара дешнаш Хьан аьлла:

«Бекхам Соьгахь бу, Ас хьакъ дерг дӀалур ду».

Кхин а:

«Везачу Эло Шен халкъана кхел йийр ю»+.

31Мел кхераме ду дийначу Делан буйна вахар!+

32Дагадахкийта шайн хьалхалера денош, Дала шуна серло еллачул тӀаьхьа, шу, чӀогӀа баланаш а лайна, чекхдевлира. 33ЦкъаццӀа шу а сийсаздарца я ницкъ барца нахана хьалха дӀахӀиттош хилла. ЦкъаццӀа шаьш санна ницкъ ловш цхьаьна бала хьоьгуш хилла шу. 34Чубоьхкинчу нахах къахеташ а хилла шу, шайн долахь дерг дӀадаьккхича, хазахеташ а лелла шу, хӀунда аьлча шуна хаьара стигалахь дикаха а, цкъа а дӀаер йоцу а хазна шайн юйла+. 35Иштта шайн доьналлех ма доха, хӀунда аьлча цунах шуна доккха совгӀат лур ду. 36Шуна собар оьшу, Делан лаам кхочуш а бина, шайна лур ду аьлларг схьаэца. 37+ХӀунда аьлча:

«Йиснарг кӀезиг хан бен ма яц,
тӀаккха и ван везаш верг вогӀур ма ву –
иза хьелур вац.
38Амма Аса бакъвинарг Сох тешарца вехар ву,
ткъа иза юхавалахь, Со цунна реза хир вац»+.

39Юха а девлла, хӀаллакьхуьлучарах дац вай, тешарца кӀелхьардохучарах ду.

11

Тешарх лаьцна

11^1Тешар сатуьйсуш долчунна тӀехь латтар а, ца гуш долчух шеко йоцуш хилар а ду+. 2Церан тешар хиларна, Дала хастийна хьалхалерчу заманахь баьхнарш.

3+Тешар хиларна, вай кхета дуьне Делан дашца кхоьллина хиларх, иштта гуш дерг цагучух схьадаьлла хиларх+.

4+Тешар хиларна, Хьабула Кхаима чул тоьлла сагӀа даьккхира Далла. Цуьнан тешар бахьана долуш Дала, Хьабула деана совгӀаташ схьа а эцна, иза Шен лаамехь хиларан тоьшалла дира. Хьабул кхелхинехь а, шен тешар хиларна, къамел деш ву иза хӀинца а+.

5+Тешар хиларна, валар хӀун ду ца хууш, стигала хьалаваьккхина ХӀанох: «...иза ца карийра, Дала иза дӀаэцна дела». ХӀанох дӀаэцале, Дела цунна реза ву аьлла, тоьшалла до Делан Йозанаша+. 6Тешар ца хилча, Дела реза войла дац. Далла тӀевогӀуш верг теша веза Иза хиларх а, Цо Ша леррина лоьхучунна совгӀат луш хиларх а.

7+Тешар хиларна, цу хенахь хӀинца а ган йиш йоцуш долу хӀума Дала шега хаийтича, Нохьас, Деле болчу ларамах вуьзна, хинкема дира, шен доьзал кӀелхьарбаккхархьама. И тешар хиларна, цо дуьненна кхел йира, ткъа ша Делан лаамехь верг хилира: тешарехула Шена хьалха бакъвина хиларан тӀаьхьало елла цунна Дала+.

8+Тешар хиларна, Дала шена тӀедиллинарг кхочушдеш, шен дола доккхур ду аьллачу лаьтта тӀе вахара ИбрахӀим. Ша стенга воьду а ца хууш, дӀавахара иза+. 9+Шен тешар хиларна, шена лур ду аьллачу лаьтта тӀехь Ӏийна иза, тӀевеана стаг хийрачу махкахь санна. Четарш чохь Ӏийна иза, цуьнца цхьатерра ваӀданех тешна волу Исхьакх а, Якъуб а ма-Ӏарра+. 10Дела суртдиллархо а, гӀишлоярхо а волуш, ондачу бух тӀехь гӀала схьаяре хьоьжуш Ӏара ИбрахӀим+.

11+Тешар хиларна, шен зуда Сарат доьзалхо хуьлуш яцахь а, ша ханна воккха воллушехь, да хиларан хьуьнар тӀеийцира ИбрахӀима[*], хӀунда аьлча цунна хаьара, Дала Ша аьлларг кхочушдойла+. 12+Цундела цхьа ког коша а бахана волчу стагах схьабевлла, стигалара седарчий а, хӀордан берда тӀера гӀум а санна, дукха нах+.

13+Уьш берриге а, тешар а долуш, белла, лур ду аьлларш схьа а эцаза. Амма царна и хӀуманаш геннахь гина, уьш царах баккхийбеш хилла. Цара шайх лаьцна аьлла, шаьш девлла леларш а, тӀедаьхкина нах а ду лаьтта тӀехь+. 14Иштта шайх лаьцна бохучара шаьш чубогӀу болу мохк шаьш лоьхуш хилар гойту. 15Нагахь церан дагахь шаьш дӀатесна даймохк хиллехьара, церан хан яра цига юхадерза. 16Амма уьш тоьллачу даймахке сатесна бу – стигаларчу даймахке. Цундела, наха Ша церан Дела ву аьлча, Далла эхь ца хета: Цо царна гӀала кечйина+.

17+Тешар хиларна, ИбрахӀима, ша зийча, сагӀа даккха Исхьакх валийна. Шена лур ду аьлларш тӀеэцнехь а, шен цхьаъ бен воцу кӀант сагӀина дӀавала резахилла иза+. 18+Цу кӀантах лаьцна аьлла хилла: «Исхьакхах хир ю хьан тӀаьхье». 19ИбрахӀимна дагахь дара, Делан ницкъ бу велларг а денван аьлла – ткъа цо шен кӀант веллачуьра санна схьаийцира+.

20+Тешар хиларна, Исхьакха декъалвира Якъуб а, Ӏесав а, церан хиндолчуьнга хьаьжжина+.

21+Тешар хиларна, ша леш, Якъуба декъалбира Юсупан кӀентий, шен Ӏасанна тӀе а вазлуш, Далла Ӏамал йора цо+.

22+Тешар хиларна, Юсупа, ша лечу хенахь, исраилхой Мисарара арабевр бу аьлла а дийцира, шен даьӀахкех весет а дира+.

23+Тешар хиларна, Муса вича, цуьнан дас-нанас кхаа баттахь лечкъош лелийра иза, хӀунда аьлча царна гора бер хаза хилар. Паччахьан омранах кхера ца белира уьш+.

24+Тешар хиларна, ша воккха хилча, пирӀунан йоӀан кӀант ву ала дуьхьал хилира Муса+. 25Делан халкъаца халонаш лан резахилира иза, йоццачу ханна долу къилахь самукъадалар лелочул+. 26Дала леррина Къобалвинчун сийсазвар шена доккхаха хьал лерира Мусас Мисар-мехкан хазнел а. Иза шена лун долчу совгӀате хьоьжура+.

27Тешар хиларна, Мисар-мохк дӀатесна цо, паччахьан оьгӀазаллех а ца кхоьруш, хӀунда аьлча, ца гуш Волчуьнга хьоьжуш санна, доьналла долуш вара иза+. 28+Тешар хиларна, нахе Пасахьан деза де кхочушдайтира цо, цӀийн цинцаш неӀаран гурашна тӀе а деттийтира цо, исраилхойн дуьххьара хилла бераш мулкалмоте хӀаллак ца дайта+.

29+Тешар хиларна, лаьтта тӀехула санна, ЦӀечу хӀорда чухула дехьабевлира уьш. Изза дан гӀоьртина мисархой хи буха бахара+.

30+Тешар хиларна, Ерихон-гӀалин пенаш охьаийгира, исраилхоша царна ворхӀ дийнахь гонаш даьхча+. 31+Тешар хиларна, Далла муьтӀахь боцучу кхечу нахаца хӀаллак ца хилира гӀалане хьовса къайлаха баьхкина исраилхой тӀелаьцна йолу, нахаца лела Рахьаб+.

32+Кхин хӀун эр дара ас? Хан тоьар яц суна ГадӀанах а, Баракхах а, Шамшонах а, Яптахьах а, Даудах а, Шамъалах а, пайхамарех а лаьцна дийца+. 33+Тешар хиларна, пачхьалкхашна тӀехь толамаш а бохуш, нийсо а лелайойтуш, Дала лур ду аьлла хӀуманаш схьа а оьцуш, лоьмийн баганаш дӀа а къовлуш,+
34буьрса цӀе а йойуш, ирачу туьрах кӀелхьар а довлуш, гӀелделча, дегӀе ницкъ а богӀуш, тӀамехь онда а хуьлуш, мостагӀийн эскарш а лохкуш, хилла уьш+. 35+Тешар хиларна, зударша шайн делла бераш, ден а луш, схьаоьцуш хилла.

Цхьаберш, ницкъ а беш, бойуш хилла, амма цара паргӀато схьаоьцуш ца хилла, тоьллачу дахарехь шайн дендалар хилийтархьама+. 36+Кхечара сийсаздар а, еттар а, буржалш а, набахти а лайна шайна тӀехь+. 37+Царна тӀулгаш а кхуьссура, уьш херхашца хеда а бора, таррашца байа а бойура. Чудаха цӀа а доцуш, уьстагӀийн а, гезарийн а кхекхий а хьерчийна, лелла уьш, халонаш а, баланаш а, наха шайна беш болу ницкъ а ловш+. 38Дерриг а дуьненал лакхара болу уьш яьссачу аренашкахула, лаьмнашкахула, хьехашкахула, Ӏаннашкахула бевлла лелара+.

39Тешар хиларна, Делера баркалла хилла царна, амма лур ду аьлларг схьа ца эцна цара. 40Дала вайна цхьа тоьлла хӀума билгалдаьккхинера, уьш вайца цхьаьна бен кхачаме ца хилийтархьама+.

12

Дела Да ву

12^1Цундела, гонах тешийн бӀо хиларна, ваьшна тӀера массо а новкъарло а, ваьшна гонах хьаьрчаш долу къа а дӀадоккхийла вай. Доьналла а долуш, ваьшна хьалха хуьлучу къийсаман новкъахула дӀадовдийла вай,+
2тешар кхоьллина а, кхочушдина а волчу Ӏийсана тӀе а хьоьжуш. Цо Шена хин долчу хазахетаран дуьхьа жӀара тӀехь валар лайра, эхь тӀе дар тергал а ца деш, нехан кхардам тидаме а ца оьцуш. Ткъа хӀинца Иза Делан паччахьан гӀантана аьтту агӀор, баьрччехь, хиъна Ӏаш ву+.

3Къинош летийначу нахера сел чӀогӀа къизалла Лайначун ойла ел аш, шаьш доьналла доцуш ца диса а, дог эшна ца хилийта а+. 4Къинна дуьхьал а девлла, цӀий Ӏаннол чӀогӀа латар ца хилла шун хӀинца а+. 5+Делан кӀентий долчу шуьга, шу иракарахӀиттош, аьлла дешнаш диц-м ца делла шуна?

«Сан кӀант, Везачу Эло хьо нисварх ца вешаш ма хила,

Цо хьайна дечу таӀзарна гӀайгӀане а ма вожа+.

6ХӀунда аьлча Шена везаш верг, таӀзар а деш, нисво Везачу Эло.

Ша тӀеоьцуш волчу кӀантана етта а етта Цо».

7Шаьш нисдеш долу таӀзар ла, хӀунда аьлча оцу таӀзар даро гойту, Далла шу кӀентий санна хетар. ХӀунда аьлча дас нисдеш долу таӀзар даза кӀант хир а вуй+? 8Ткъа массо а кӀантана деш долу таӀзар шуна деш дацахь, шу кӀентий дац, шу къотӀалгӀадина бераш ду. 9Нагахь вайна таӀзар деш болу дуьнен чуьра дай вай лоруш хилча, синойн Дена кхин а чӀогӀа муьтӀахь хила ца деза вай, дахар хилийтархьама? 10Вукхара шайна дика хетачу агӀор кӀезигчу ханна таӀзар дора вайна, ткъа Кхо – вайна пайда хилийта, вайга Шен возаллехь дакъа лацийта до+. 11Карарчу хенахь муьлххачу а таӀзаро самукъадалар ца дахьа, сингаттам бен. Делахь а тӀаьхьа цуьнгахула нисбеллачара машаре а, Делан лаамехь а долчу дахаран стом буур бу.

Хьехамаш а, лардарш а

12+Цундела хьалаайа шайн охьадахана куьйгаш, чӀагӀъе шайн малъелла голаш+. 13+Нийсачу новкъахула лела, астагӀа лелхарш гал ца бовлийта, мелхо а тобалийта+.

14Массо а адамца машаре хила, ткъа Далла гергахь цӀена хила хьовса. ЦӀеналла ца хилча, цхьанна а Веза Эла гур вац+. 15+Къаьсттина тидаме хила шайна юкъара цхьаъ Делан диканах дӀа ца къастийта, «къаьхьачу орамех дӀаьвше маргӀал хьала а даьлла, цуьнга дуккха а нахана зен ца дайта»+. 16+Шуна юкъахь, боьха хӀуманаш лелош а, Ӏесаваьлла а стаг ца хилийта, Ӏесав санна, цкъа юучу хӀуманах хьалха дуьнен чу ваьллачун бакъо дӀалуш+. 17+Шуна хаьа, цул тӀаьхьа Ӏесавана лиира дас ша декъалван, амма иза дӀатесна хилира. Цуьнга хӀумма а ца хийцаделира, воьлхуш, цо дехарш дича а+.

18+Шу герга ца даьхкина куьг Ӏоттал уллохь болчу а, цӀе летта богучу а ламанна а, Ӏаьржачу боданна а, чӀогӀачу махана а,+
19локхучу маӀан озана а, деш долчу къамелана а. И къамел хезачара дехарш дора, кхин шайга дош ма алахьара бохуш+. 20+ХӀунда аьлча цаьрга лан ца лора шайна тӀедожош дерг: «Нагахь хьайба а ломах дӀахьакхалахь, цунна тӀулгаш кхисса деза, иза хӀаллакьхиллалц»+. 21+Царна гуш дерг сел буьрса хиларна, Мусас ша а элира: «Со кхоьруш а, вегош а ву»+.

22Амма шу тӀедахана Цийон-ламанна, дийначу Делан гӀала йолчу стигаларчу Ярушалаймана, эзарнаш маликийн+
23самукъанечу гуламна, стигалшкахь цӀераш дӀаязйинчу Делан дуьххьарчеран леррина болчу гуламна, массеран Кхелахо волчу Далла, кхачамалле кхаьчначу Делан лаамехь болчеран синошна,+
24+керлачу бертан Юкъарлонча волчу Ӏийсана, Хьабулан цӀийнал а дика кхаъ буьйцуш долчу, тӀехьорсучу цӀийн цинцашна+.

25+Хьовсалаш, къамел Дечуьнгахьара дӀа ма дерзалаш. Нагахь, Лаьтта тӀехь къамел дечуьнга ла а доьгӀна, уьш а кӀелхьара ца бевллехь, вай муххале а кӀелхьардевр дац, стигалара къамел Дечуьнгахьара дӀадерзахь+. 26+Цу хенахь Цуьнан озо Латта дегийра, ткъа хӀинца Цо боху: «Ас кхин цкъа а, Латта дегийна ца Ӏаш, стигал а егор ю»+. 27«Кхин цкъа а» бохучу дешнаша гойту дегалуш дерг (и ду кхоьллинарг) дӀадаккхар, ца дегалуш дерг дисийтархьама+.

28Цундела вай, егалур йоцу пачхьалкх тӀеоьцу ерш, Далла баркалла олуш хила деза. Баркалла а долуш, Цунна товш йолчу кепара Далла Ӏамал ян еза вай, ларамах дуьзна а, кхоьруш а долуш,+
29+хӀунда аьлча «вайн Дела массо а хӀума дӀахьулъеш йолу цӀе ю»+.

13

Дела реза муха вийр ву вай

13^1Шайн динан вежаршка болу безам даим латтабе+. 2+Хьаша тӀеэцар а диц ма де, цхьаболчара шаьш долчохь маликаш тӀе ма оьцура, уьш муьлш бу а ца хууш+. 3Дагахь латтабе набахти чохь берш, шаьш цаьрца цхьаьна долуш санна. Дагахь латтабе Ӏазапехь бохкурш, шайн догӀмашкахь шаьш баланаш хьоьгуш санна+.

4Массара а майрачун-зудчун юкъаметтиг ларъе, шаьш дӀадуьйшу мотт сийсаз ма баккха. Дала кхел йийр ю сийсазалла лелочарна а, нахаца лелачарна а+.

5+Ахчанна тӀаьхьадовлий ма лела, шайн долчух тоам бе. Дала Ша ма-аьлла:

«Ас цкъа а вуьтур вац хьо,
хьох къаьстар а вац Со»+.

6+Цундела вай майрра боху:

«Веза Эла ву сан гӀоьнча,
со хӀуманах а кхоьрур вац.
ХӀун дийр дара суна стага?»+

7Делан дош шайна довзийтина болу шайн куьйгалхой дагахь латтабе. Церан дахаро кхиадиначуьнга хьовса, церан санна тешар хилийта+. 8Дала леррина къобалвина Ӏийса селхана а, тахана а, массо а хенахь а Ша Верг ву+. 9Тайп-тайпанчу а, хийрачу а хьехамашка ма марзло. Делан диканца шайн дегнаш чӀагӀдар гӀоле ю, хӀума яаран парзаш кхочушдарал. Уьш кхочушдечарна пайда ца хуьлу+.

10Вайн сагӀа доккху кхерч бу, цу тӀера хӀума яа бакъо яц кху дуьненахь долчу Делан цӀа чохь гӀуллакх деш болчеран. 11+Къинах долчу сагӀина дайинчу дийнатийн цӀий динан коьртачу дас Делан цӀийнан уггар езачу чоьнна чу хьо, ткъа церан чархаш меттаматтал арахьа ягайо+. 12Иштта Ӏийсас а, Шен цӀийца нах базбархьама, гӀалин кевнал арахьа бала лайра+. 13Меттаматтал арахьа Иза волчу арадовлийла вай, Цуьнан сийсазвар тӀе а лоцуш+. 14Кхузахь вайн гуттар а лаьтташ йолу гӀала яц, вай хин йолу гӀала лоьхуш ду. 15Ӏийсагахула гуттар а Далла лерина хасторан сагӀа доккхийла вай, я, кхечу тайпана аьлча, Цуьнан цӀе хастош болу вешан бертан стом лойла вай+. 16Диц ма делаш диканиг дан а, вовшашна оьшург шайна юкъахь декъа а, хӀунда аьлча иштта сагӀанаш Далла тамехь ду+.

17Шайн куьйгалхоша бохург а де, царна муьтӀахь а хила, хӀунда аьлча уьш массо а хенахь шун гӀайгӀа беш бу, Далла хьалха шайн шух жоп дала деза дела. Шаьш деш дерг хазахетарца дойла цара, даккхий синош а ца дохуш. Иза иштта ца хилахь, шуна цхьа а пайда бац.

18Тхох лаций доӀанаш де. Тхо тешна ду тхайн дегнаш цӀена хиларх, хӀунда аьлча массо а хӀуманна тӀехь хьанал хила гӀерта тхо+. 19Къаьсттина доьху шуьга доӀа дар, Дала со сиха шайна тӀе юхаверзорах лаций.

ДоӀанца дерзор

20Шен цӀийца гуттар а болу барт чӀагӀбина волу вайн Веза Эла Ӏийса, уьстагӀийн сийлахь Ӏу, веллачуьра денвинчу, синтем болчу Дала,+
21Шен лаам кхочушбархьама, муьлхха а дика хӀума лойла шуна. Дала леррина къобалвинчу Ӏийса-Элехула Шен тамехь дерг вайна чохь кхуллийла Цо. Сийлалла хуьлийла Цуьнан ерриге а хенахь. Амин.

Дерзоран дешнаш

22Ас доьху шуьга, динан вежарий, хӀокху иракарахӀотторан даше собарца ладогӀар, яздинарг башха дукха а дац. 23Цхьа кхаъ бу шуна: вайн ваша Тимапи паргӀатваьккхина. Иза кестта схьавагӀахь, цуьнца цхьаьна суна шу гур ду+.

24Шайн массо а куьйгалхошка а, берриге Делан нахе а маршалла ло. Италерчу динан вежаршкара маршалла ду шуьга.

25Делан дика хуьлда шуьца массаьрца а.

[1] 1:1 Хьалхара барт – Дала Исраилан халкъаца дуьххьара бина барт.

* 2:7 ...вазвина иза – цхьадолчу тептарш тӀехь: Айхьа диначунна тӀехь куьйгалла дан хӀоттий иза.

* 8:5 ...кхузарчу четар чохь бен ца хуьлу – я иштта: Цара Далла деш долу гӀуллакх кхузарчу гӀирсашца бен ца хуьлу. Уьш стигалахь долчун кепах тера бен дац, церан ӀиндагӀ бен дац.

* 9:16 Весет – Грекийн маттахь «барт» а, «весет» а бохучу дешнийн маьӀнехь лелаш цхьа дош бен дац.

* 10:12 Я иштта: Ткъа Иза, къинойх цхьа сагӀа а даьккхина, Далла аьтту агӀор охьахиъна гуттаренна а.

* 11:11 Цхьадолчу тептарш тӀехь: Тешар хиларна, доьзалхо хуьлуш яцахь а, ша ханна йоккха йоллушехь, бер даран хьуьнар тӀеийцира Сарата.

+ 1:2 1 Ки 1:20, Мрк 12:7, Яй 1:3, 1 Ко 8:6, Ков 1:16

+ 1:3 2 Ко 4:4, Ков 1:15, Заб 109:1, Мрк 16:19, Век 7:55-56, Рим 8:34

+ 1:4 Эпа 1:21, Пил 2:9

+ 1:5 а: Забур 2:7; б: Дауд 7:14; 1 Шерашкахь 17:13.

+ 1:5 Заб 2:7, Век 13:32-33, Ӏеб 5:5, Дад 7:14

+ 1:6 Карлабаьккхинарг 32:43 (Грекийн).
+ 1:6 Заб 96:7
+ 1:7 Забур 103:4 (Грекийн).
+ 1:7 Заб 103:4
+ 1:8, 9: Забур 44:6, 7.
+ 1:9 Заб 44:7-8
+ 1:10-12 Забур 101:26-28 (Грекийн).
+ 1:12 Заб 101:26-28
+ 1:13 Забур 109:1.
+ 1:13 Заб 109:1, Ӏеб 10:13
+ 1:14 Дол 19:16
+ 2:4 Век 2:22, Век 2:43
+ 2:5 Ӏеб 1:6
+ 2:6-8 Забур 8:5-7.
+ 2:8 Заб 8:5-7, 1 Ко 15:25
+ 2:9 Яй 8:54, Яй 17:1, 1 Ки 1:21, 2 Ки 1:17
+ 2:10 Рим 11:36, Ӏеб 5:9

+ 2:11 Ӏеб 13:12, Мат 28:10, Мрк 3:35, Яй 20:17, Рим 8:29

+ 2:12 Забур 21:23.

+ 2:12 Заб 21:23

+ 2:13 а: ЕшаӀ-ЯхӀу 8:17 (Грекийн); б: ЕшаӀ-ЯхӀу 8:18.

+ 2:13 Еш 8:17-18

+ 2:14 Яй 1:14, 1 Я 4:2, 2 Я 1:7, 1 Ти 3:16, 1 Я 3:8, Еш 42:7, Еш 49:9, 1 Ко 15:54-55

+ 2:16 ЕшаӀ-ЯхӀу 41:8, 9.
+ 2:17 Пил 2:7
+ 2:18 Лак 22:28
+ 3:2 Лелар 12:7.
+ 3:2 Лел 12:7
+ 3:5 Лел 12:7, Кар 18:15, Кар 18:18
+ 3:7-11 Забур 94:7-11 (Грекийн).
+ 3:11 Заб 94:7-11
+ 3:15 Забур 94:7, (Грекийн).
+ 3:15 Заб 94:7-8
+ 3:16-18 Лелар 14:1-35.
+ 3:16 Лел 14:2
+ 3:17 Заб 94:10, Лел 14:29
+ 3:18 Кар 1:34-36
+ 3:19 Заб 105:24
+ 4:1 Ӏеб 12:15
+ 4:3 Забур 94:11.
+ 4:3 Заб 94:11, Ӏеб 3:11
+ 4:4 Доладалар 2:2.
+ 4:4 Дол 2:2
+ 4:5 Забур 94:11.
+ 4:5 Заб 94:11
+ 4:6 Ӏеб 3:19
+ 4:7 Забур 94:7, (Грекийн).
+ 4:7 Заб 94:7-8
+ 4:8 Карлабаьккхинарг 31:7; ЮшаӀ 22:4.
+ 4:8 Кар 31:7
+ 4:10 Доладалар 2:2.
+ 4:12 Эпа 6:17, Довз 1:16

+ 4:13 2 Ше 16:9, Аюб 34:21, Заб 89:8, Заб 138:2-3

+ 4:14 Ӏеб 2:17-18, Эпа 4:10, Ӏеб 7:26

+ 4:15 Лак 23:41, Яй 8:46, 1 Ки 2:22, 1 Я 3:5, 2 Ко 5:21

+ 4:16 Эпа 3:12, Ӏеб 10:19
+ 5:1 Ӏеб 8:3
+ 5:2 Ӏеб 7:28
+ 5:3 Ӏамалъяр 9:7.
+ 5:3 Ӏеб 7:27
+ 5:4 Арадаккхар 28:1.
+ 5:4 Лел 16:5, Лел 18:7
+ 5:5 Забур 2:7.
+ 5:5 Яй 8:54, Заб 2:7, Век 13:32-33, Ӏеб 1:5
+ 5:6 Забур 109:4.
+ 5:6 Заб 109:4, Ӏеб 7:17, Ӏеб 7:21

+ 5:7 Маттай 26:36-46; Марк 14:32-42; Лака 22:39-46.

+ 5:7 Мат 26:39, Мрк 14:35, Лак 22:41, Заб 21:25

+ 5:8 Рим 5:19, Пил 2:8
+ 5:9 Ӏеб 2:10
+ 5:11 2 Ки 3:16
+ 5:12, 13 1 Коринтхошка 3:2.
+ 5:12 1 Ки 2:2, 1 Ко 3:1-2
+ 5:14 Эпа 4:13
+ 6:1 Ӏеб 9:14

+ 6:2 Век 8:17, Век 19:4-5, Век 10:42, Век 17:31

+ 6:4 Ӏеб 10:29
+ 6:8 Доладалар 3:17, 18.
+ 6:8 Ярм 4:3, Мат 13:7, Мал 4:1, Мат 3:12
+ 6:10 Мат 10:42

+ 6:11 Рим 5:2-5, 2 Ко 1:22, 2 Ко 5:5, Эпа 1:14

+ 6:12 Ӏеб 13:7
+ 6:13 Лак 1:73-75
+ 6:14 Доладалар 22:16, 17.
+ 6:14 Дол 22:17
+ 6:16 Ара 22:11
+ 6:17 Заб 109:4
+ 6:18 Лел 23:19, Шам 15:29
+ 6:19 Ӏамалъяр 16:2.
+ 6:19 Ӏам 16:2, Ӏам 16:15, Ӏеб 9:7
+ 6:20 Забур 109:4.
+ 6:20 Ӏеб 4:14, Ӏеб 8:1, Ӏеб 9:24-25
+ 7:1, 2 Доладалар 14:17-20.
+ 7:2 Дол 14:17-20
+ 7:5 Лелар 18:21.
+ 7:5 Ӏам 27:30-31, Лел 18:21, Кар 14:22
+ 7:6 Дол 12:2-3, Рим 4:3, Гал 3:16
+ 7:14 Еш 11:1, Мик 5:2, Мат 1:3, Лак 3:3
+ 7:17 Забур 109:4.
+ 7:17 Заб 109:4, Ӏеб 5:6
+ 7:18 Рим 8:3, Гал 4:9
+ 7:19 Ӏеб 9:9, Ӏеб 10:1
+ 7:21 Забур 109:4.
+ 7:21 Заб 109:4, Ӏеб 5:6
+ 7:22 Ӏеб 6:11
+ 7:25 1 Я 2:1, Рим 8:34
+ 7:26 Эпа 4:10, Ӏеб 4:14
+ 7:27 Ӏамалъяр 9:7.
+ 7:27 Ӏеб 5:3, Ӏеб 9:12, Ӏеб 10:10
+ 7:28 Ӏеб 5:2
+ 8:1 Забур 109:1.
+ 8:1 Заб 109:1, Мрк 16:19, Ӏеб 1:3
+ 8:2 Ӏеб 9:24
+ 8:3 Ӏеб 5:1, Эпа 5:2
+ 8:5 Арадаккхар 25:40.
+ 8:5 Ков 2:17, Ӏеб 10:1, Ара 25:40
+ 8:6 2 Ко 3:6, Ӏеб 9:15
+ 8:7 Ӏеб 7:11
+ 8:8-12 Ярми-ЯхӀу 31:31-34 (Грекийн).

+ 8:8 Ярм 31:31-34, Ӏеб 10:16-17, Лак 22:20, 2 Ко 3:6

+ 8:10 Ярм 32:40, Яхь 37:26, Кар 6:6, Еш 51:7, Ӏам 26:12

+ 8:11 ХӀуш 2:20

+ 9:1 Ара 25:8

+ 9:2 а: Арадаккхар 26:1-30; б: Арадаккхар 25:31-40; ц: Арадаккхар 25:23-30.

+ 9:2 Ара 26:1, Ара 25:30-31
+ 9:3 Арадаккхар 26:31-33.
+ 9:3 Ара 26:31-33, Ӏам 16:2

+ 9:4 а: Арадаккхар 30:1-6; б: Арадаккхар 25:10-16; ц: Арадаккхар 16:33; д: Лелар 17:8-10; э: Арадаккхар 25:16; Карлабаьккхинарг 10:3-5.

+ 9:4 Ара 25:10, Ара 30:1, Ара 16:33-34, Лел 17:8-10, Сул 8:9

+ 9:5 Арадаккхар 25:18-22.
+ 9:5 Ӏам 16:14, Ара 25:19-20
+ 9:6 Лелар 18:2-6.
+ 9:7 Ӏамалъяр 16:2-34.
+ 9:7 Ӏам 16:2, Ӏам 16:15, Ӏеб 6:19
+ 9:8 Ӏеб 10:20
+ 9:9 Ӏеб 7:19, Ӏеб 10:1
+ 9:10 Ӏам 11:2, Мрк 7:4
+ 9:11 Ӏеб 7:27, Ӏеб 10:10

+ 9:13 а: Ӏамалъяр 16:15,; б: Лелар 19:9, 17-19.

+ 9:13 Ӏам 16:14-16

+ 9:14 1 Ки 1:18-19, Ӏеб 6:1, Довз 7:14, 1 Я 1:7, Эпа 5:26

+ 9:15 Ӏеб 8:6, 2 Ти 1:1, Тит 1:2

+ 9:19, 20 Арадаккхар 24:6-8.

+ 9:19 Ара 12:22, Ӏам 14:4-7, Лел 19:6, Лел 19:17, Заб 50:9

+ 9:20 Ара 24:8

+ 9:21 Ӏамалъяр 8:15.

+ 9:21 Ара 29:12, Ара 29:36, Ӏам 8:15, Ӏам 8:19

+ 9:22 Ӏамалъяр 17:11.
+ 9:22 Ӏам 17:11
+ 9:23 Ара 25:40, Ӏеб 8:5
+ 9:24 Ӏеб 8:2
+ 9:26 1 Я 3:5, 1 Ки 3:18
+ 9:27 Мат 16:27
+ 9:28 ЕшаӀ-ЯхӀу 53:12.

+ 9:28 Еш 53:12, 1 Ки 2:24, 1 Ки 3:18, Тит 2:13, Век 1:11, 1 Та 4:16-18

+ 10:1 Ков 2:17, Ӏеб 8:5, Ӏеб 7:19, Ӏеб 9:9
+ 10:3 Ӏам 16:21
+ 10:5-7 Забур 39:7-9 (Грекийн).
+ 10:5 Заб 39:7-9, Заб 50:18
+ 10:6 Шам 15:22, Еш 50:4

+ 10:10 Мат 26:26, 1 Ко 11:24, Ӏеб 7:27, Ӏеб 9:9

+ 10:11 Арадаккхар 29:38.
+ 10:11 Лел 28:3
+ 10:12, 13 Забур 109:1.
+ 10:12 Заб 109:1, Мрк 16:19, Ӏеб 1:3
+ 10:13 Заб 109:1, Ӏеб 1:13
+ 10:16 Ярми-ЯхӀу 31:33.
+ 10:17 Ярми-ЯхӀу 31:34.
+ 10:17 Ярм 31:33-34, Ӏеб 8:10-12
+ 10:19 Эпа 3:12, Ӏеб 4:16
+ 10:20 Ӏеб 9:8, Яй 14:6
+ 10:22 Ӏамалъяр 8:30; Яхьазкхиал 36:25.

+ 10:22 Яхь 36:25, Яй 13:8, 1 Ко 6:11, Эпа 5:26, Тит 3:5

+ 10:23 Ӏеб 4:14, 1 Ко 1:9, 1 Та 5:24, 2 Та 3:3

+ 10:25 Век 2:42, Рим 13:11, 1 Ко 3:13
+ 10:26 Лел 15:30, Мрк 3:29, 1 Я 5:16
+ 10:27 ЕшаӀ-ЯхӀу 26:11 (Грекийн).
+ 10:27 Заб 20:10, Заб 78:5, Еш 26:11
+ 10:28 Карлабаьккхинарг 17:6; 19:15.
+ 10:28 Кар 19:15
+ 10:29 Арадаккхар 24:8.
+ 10:29 Ӏеб 6:4-6

+ 10:30 а: Карлабаьккхинарг 32:35; б: Карлабаьккхинарг 32:36.

+ 10:30 Кар 32:35-36, Рим 12:19

+ 10:31 Еш 33:14, Лак 12:5

+ 10:34 Мат 25:36, Мат 5:12, Мат 6:20, Мат 19:21, 1 Ки 1:4, Ков 1:5

+ 10:37, 38 Хьабукъа 2:3, (Грекийн).
+ 10:38 Хьаб 2:3-4, Рим 1:17, Гал 3:11
+ 11:1 Рим 8:24, 2 Ко 4:18

+ 11:3 Доладалар 1:1; Забур 32:6, 9; Яхьъя 1:3.

+ 11:3 Дол 1:6-7, Заб 32:6, 2 Ки 3:5
+ 11:4 Доладалар 4:3-10.
+ 11:4 Дол 4:3-8, Мат 23:35, 1 Я 3:12
+ 11:5 Доладалар 5:21-24 (Грекийн).
+ 11:5 Дол 5:22-24
+ 11:7 Доладалар 6:13-22.
+ 11:7 Дол 6:9-22
+ 11:8 Доладалар 12:1-5.
+ 11:8 Дол 12:1-4
+ 11:9 Доладалар 35:27.
+ 11:9 Дол 12:8, Дол 13:3, Дол 18:1
+ 11:10 Ӏеб 12:22, Довз 21:2
+ 11:11 Доладалар 18:11-14; 21:2.
+ 11:11 Дол 21:2
+ 11:12 Доладалар 15:5; 22:17; 32:12.
+ 11:12 Рим 4:19, Дол 22:17

+ 11:13 Доладалар 23:4; 1 Шерашкахь 29:15; Забур 38:13.

+ 11:13 Мат 13:17, Лак 10:24, Дол 23:4
+ 11:16 Дол 26:24, Дол 28:13
+ 11:17 Доладалар 22:1-14.
+ 11:17 Дол 22:1-10, Дол 21:12, Рим 9:7
+ 11:18 Доладалар 21:12.
+ 11:19 Рим 4:17-19
+ 11:20 Доладалар 27:27-29, 40.
+ 11:20 Дол 27:27-29, Дол 27:39-40

+ 11:21 а: Доладалар 48:1-20; б: Доладалар 47:31 (Грекийн).

+ 11:21 Дол 47:31, Дол 48:17-19

+ 11:22 Доладалар 50:24, 25; Арадаккхар 13:19.

+ 11:22 Дол 50:24-25

+ 11:23 а: Арадаккхар 2:2; б: Арадаккхар 1:22.

+ 11:23 Ара 2:2-3, Век 7:20
+ 11:24 Арадаккхар 2:10-12.
+ 11:24 Ара 2:10-11
+ 11:25 1 Я 2:17
+ 11:26 Ӏеб 13:13
+ 11:27 Ара 12:37, Ара 13:18
+ 11:28 Арадаккхар 12:21-30.
+ 11:28 Ара 12:21-30
+ 11:29 Арадаккхар 14:21-31.
+ 11:29 Ара 14:21-30
+ 11:30 ЮшаӀ 6:12-21.
+ 11:30 Юш 6:15, Юш 6:20
+ 11:31 а: ЮшаӀ 6:22-25; б: ЮшаӀ 2:1-21.
+ 11:31 Юш 2:1, Юш 6:24, Мат 1:5, Якъ 2:25

+ 11:32 а: Куьйгалхой 6:11–8:32; б: Куьйгалхой 4:6–5:31; ц: Куьйгалхой 13:2–16:31; д: Куьйгалхой 11:1–12:7; э: Шамъал 16:1 – Сулим 2:11; ф: Шамъал 1:1–25:1.

+ 11:32 Куьйг 6:11, Куьйг 4:6-16, Куьйг 13:24, Куьйг 11:1, Куьйг 4:6, Куьйг 6:11, Куьйг 11:1, Куьйг 13:24, Шам 1:20, Шам 16:13

+ 11:33 Даниал 6:1-27.

+ 11:33 Куьйг 14:6, Дан 6:22

+ 11:34 Дан 3:23-27, Куьйг 7:21, Шам 17:51, Дад 12:29

+ 11:35 Сулим 17:17-24.

+ 11:35 Сул 17:22-23, ТӀаьххь 4:35-37

+ 11:36 Сулим 22:26, 27; 2 Шерашкахь 18:25, 26; Ярми-ЯхӀу 20:2; 37:15; 38:6.

+ 11:36 Дол 39:20, Ярм 20:2, Ярм 37:15, Мат 21:35, Мрк 16:18

+ 11:37 2 Шерашкахь 24:21.

+ 11:37 Сул 18:4, 2 Ше 24:21, Ярм 26:23, ТӀаьххь 1:8

+ 11:38 Куьйг 6:2, Шам 22:1
+ 11:40 Пил 3:12, Ӏеб 12:23
+ 12:1 1 Ко 9:24

+ 12:2 Ӏеб 2:10, Лак 24:26, Пил 2:8, Заб 109:1, Мрк 16:19, Ӏеб 1:3

+ 12:3 Киц 24:10
+ 12:4 1 Ти 4:10
+ 12:5, 6 Аюб 5:17; Кицанаш 3:11, (Грекийн).
+ 12:5 Киц 3:11-12, Заб 93:12, Аюб 5:17
+ 12:7 Кар 8:5, Довз 3:19
+ 12:10 Ӏам 11:44
+ 12:12 ЕшаӀ-ЯхӀу 35:3 (Грекийн).
+ 12:12 Еш 35:3
+ 12:13 Кицанаш 4:26 (Грекийн).
+ 12:13 Киц 4:26
+ 12:14 Мат 5:8
+ 12:15 Карлабаьккхинарг 29:18 (Грекийн).
+ 12:15 Ӏеб 4:1, Кар 29:18
+ 12:16 Доладалар 25:29-34.
+ 12:16 Ӏеб 13:4, Дол 25:29-34
+ 12:17 Доладалар 27:30-40.
+ 12:17 Дол 27:34-38

+ 12:18, 19 Арадаккхар 19:16-22; 20:18-21; Карлабаьккхинарг 4:11, 12; 5:22-27.

+ 12:18 Ара 19:16-18, Ара 20:18, Кар 4:11, Кар 5:22

+ 12:19 Ара 19:16, Ара 20:19, Кар 5:27
+ 12:20 Арадаккхар 19:12, 13.
+ 12:20 Ара 19:12-13
+ 12:21 Карлабаьккхинарг 9:19.
+ 12:21 Кар 9:19

+ 12:22 Гал 4:26, Довз 14:1, Довз 21:2, Кар 33:2, Дан 7:10, ЯхӀ 1:14

+ 12:23 Лак 10:20, Пил 3:12, Ӏеб 11:40
+ 12:24 Доладалар 4:10.
+ 12:24 Ӏеб 8:6, Ӏеб 9:15, 1 Ки 1:2, Дол 4:10
+ 12:25 Арадаккхар 20:22.
+ 12:25 Ӏеб 2:3
+ 12:26 Хьагай 2:6 (Грекийн).
+ 12:26 Ара 19:18, Хьаг 2:6
+ 12:27 Заб 101:27
+ 12:28 Дан 2:44, Заб 2:11
+ 12:29 Карлабаьккхинарг 4:24.
+ 12:29 Кар 4:24

+ 13:1 Яй 13:34, 1 Ки 1:22, 2 Ки 1:7, Рим 12:10, 1 Та 4:9

+ 13:2 Доладалар 18:1-8; 19:1-3.
+ 13:2 1 Ки 4:9, Дол 18:3, Дол 19:2
+ 13:3 Мат 25:36, Ӏеб 10:34
+ 13:4 1 Ко 7:38, Ара 20:14, 1 Ко 6:9
+ 13:5 Карлабаьккхинарг 31:6, 8; ЮшаӀ 1:5.

+ 13:5 Киц 23:4, Мат 6:19, Мат 6:25, 1 Ти 3:1, 1 Ти 6:7-9, Юш 1:5

+ 13:6 Забур 117:6 (Грекийн).
+ 13:6 Заб 117:6
+ 13:7 Ӏеб 6:12
+ 13:8 Заб 101:28
+ 13:9 Ков 2:16
+ 13:11 Ӏамалъяр 16:27.
+ 13:11 Ара 29:14, Ӏам 16:27
+ 13:12 Мат 21:39, Мрк 12:8
+ 13:13 1 Ки 4:14, Ӏеб 11:26
+ 13:15 Заб 49:14, Заб 106:22, ХӀуш 14:3
+ 13:16 Мик 6:7-8

+ 13:18 Эпа 6:19, 1 Та 5:25, 2 Та 3:1, Век 23:1, Век 24:16

+ 13:20 Рим 15:33, Заб 22:1, Заб 79:2, Еш 40:11, Яхь 34:11-15, Уст 12:12, Яй 10:11, 1 Ки 5:4, Ара 24:8, Зак 9:11

+ 13:23 Век 16:1

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/CHE/CHE/Делан%20Йозанаш%202012/Делан%20Йозанаш%202012/Делан-Йозанаш__Tran.azw3

Table of Contents

- Делан Йозанаш

- Ӏебархошка

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13